چگونه از یک حمله اتمی جان سالم به در ببریم؟

Hossein Ghahramani's picture
گردآوری و ترجمه
حسین قهرمانی

دو دهه از زمان "جنگ سرد" می گذرد و سایه یک حمله اتمی هیچ ملتی را به طور جدی تهدید نکرده است. هنوز هم خطر یک حمله هسته ای بسیار بعید به نظر می رسد اما سیاست های بین المللی هیچگاه از خود ثبات نشان نداده اند و طبیعت انسان نیز در این دو دهه گذشته هیچ تغییری نکرده است. بنابرین عقل حکم می کند از آنجایی که تسلیحات اتمی به تعداد بسیار زیاد در سرتاسر جهان وجود دارند، احتمال حمله اتمی را هرچند بسیار دور از ذهن، در نظر بگیریم.
اما آیا از یک جنگ اتمی می توان جان سالم به در برد؟ بر اساس پیشبینی ها بعضی معتقدند که بله و بعضی بر این باورند که هرگز!
برای بسیاری که در مراکز پرجمعیت شهری زندگی می کنند، ممکن است تلاشی بیهوده به نظر برسد. به هر حال اگر احتمالی برای زنده مانده وجود داشته باشد، این شانس نصیب کسانی می شود که از لحاظ ذهنی و عملی آمادگی لازم را داشته باشند. اما چگونه باید برای چنین حمله ای آماده شد؟ چه باید کرد و کجا می توان پنهان شد؟ در ادامه مطلب با ما همراه شوید.

گام های مقاله
1
اخبار را دنبال کنید.

یک حمله اتمی بدون زمینه قبلی و ناگهانی اتفاق نمی افتد. چنین حمله ای به دنبای یک فرایند رو به وخامت سیاسی رخ می دهد. اگر بین دو کشور که مجهز به تسلیحات هسته ای هستند جنگی با سلاح های مرسوم در بگیرد و سریعا ختم به خیر نشود ممکن است به فاز جنگ اتمی کشیده شود. در چنین شرایطی حتی بمباران های محدود اتمی می تواند دامنه ای وسیع تر از حد تصور داشته باشد و حتی دامان کشور های همسایه را نیز در بر بگیرد.  
 
به هر حال یک جنگ غیر مرسوم اتمی ممکن است بدون خبر قبلی توسط تروریست ها اتفاق بیفتد. مشخص نبودن مسئول اصلی این نوع حملات البته باعث می شود که این حمله به یک جنگ هسته ای تمام عیار بین دو طرف بدل نشود.
 
بسیاری از کشور ها مانند امریکا و کانادا از یک سیستم ارزیابی تشخیص میزان خطر وقوع حمله برخوردار هستند به نام، DEFCON یا "دِفکان" که از ترکیب دو کلمه Defense به معنی "دفاع" و Condition به معنی "شرایط" تشکیل شده است. این شرایط تدافعی در مقابل تهدیدات بیرونی به 5 مرحله تقسیم می شود:

  • DEFCON 5: آمادگی در شرایط نرمال صلح
  • DEFCON 4: افزایش آمادگی در شرایط نرمال، افزایش هوشیاری و میزان امنیت ملی (جنگ سرد)
  • DEFCON 3: افزایش آمادگی نیرو ها در شرایط فراتر از نرمال، تغییر علائم رادیویی به علائم رادیویی سیستماتیک. آمادگی نیروی هوایی برای واکنش در کمتر از 15 دقیقه.
  • DEFCON 2: افزایش آمادگی نیروها نزدیک به حداکثر. تمامی نیرو ها آماده جا به جایی و واکنش در 6 ساعت.
  • DEFCON 1: حداکثر آمادگی نیروها؛ جواز استفاده از تسلیحات اتمی صادر شده است. اگرچه تاکنون در سطح ملی مورد استفاده قرار نگرفته است اما کشور آمریکا چندین بار در شرایط  (DEFCON 1)  قرارگرفته است.
2
انواع مختلف تسلیحات هسته ای را بشناسید.
  • فیشِن Fission یا A-Bombs: نمونه های کاملا اولیه تسلیحات اتمی که با رده های دیگر تسلیحات نظامی ادقام می شود. قدرت این نوع بمب ها از شکافته شدن هسته سنگین (پلاتونیوم و اورانیوم) به دست می آید؛ هنگامی که اورانیوم یا پلاتونیوم شکافته می شوند، انرژی بسیار عظیم هر اتم آزاد می شود. فیشن ها تنها نمونه بمب های هسته ای هستند که تا کنون مورد استفاده قرار گرفته اند و به آنها بمب اتم یا A-bomb نیز گفته می شود. خداکثر انرژی آزاد شده توسط این نوع بمب ها برابر با 500,000 تن TNT می باشد. 
  • فیوژن Fusion یا H-Bombs : از گرمای باورنکردنی ایجاد شده توسط بمب های فیشن، برای فیوز کردن (فشرده کردن، گرم کردن و ترکیب) "دوتریوم" و "تریتیوم" استفاده می شود که باعث آزاد شدن انرژی عظیمی می شود. "دوتریوم" و "تریتیوم"  ایزوتوپ های هیدروژن هستند و به همین دلیل به این نوع بمب ها، بمب هیدروژنی یا H-bomb نیز گفته می شود. همچنین به دلیل حرارت زیادی که برای فیوز کردن دوتریوم و تریتیوم مورد نیاز است، به آنها بمب های "ترمو هسته ای" یا حرارتی هسته ای نیز گفته می شود. بیشترین انرژی آزاد شده توسط این نوع بمب برابر با 50 میلیون تن TNT بوده است. 
  •  EMP: انفجار یک بمب هسته ای در یک ارتفاع بسیار زیاد باعث ایجاد یک موج الکترومغناطیسی چنان قدرتمندی می شود که می تواند تمامی دستگاه های الکترونیکی و برقی را نابود کند. قرار دادن رادیو، و چراغ قوه در یک محفظه فلزی با درب محکم و غیر قابل نفوذ (با نام قفس فاراده یا Faraday Cage) ممکن است از این دستگاه ها در برابر حملات EMP محافظت کند. این محفظه فلزی باید تمام این وسایل الکترونیکی را کاملا بپوشاند و بهتر است که به زمین متصل شود. وسایل درون این محفظه نباید در تماس مستقیم با بدنه رسانای این محفظه قرار بگیرند و بهتر است آنها را ابتدا درون یک پوشش غیر رسانا قرار دهید. 
  • انواع دیگر: دانش هسته ای و پیشرفت های حاصله به دلایل گوناگون مخفی و سری نگه داشته می شوند. بنابراین این لیست لزوما کامل نیست اما آنچه که می دانیم (فراتر از داستانهای علمی تخیلی) این است که دانشمندان در حال ساخت تسلیحات EMP بدون استفاده از انفجار هسته ای هستند. همچنین در حال یافتن روشهایی برای ساخت بمب های "نوترونی" هستند تا بتوانند وقوع فوری تشعشع را افزایش دهند.
3
پناهگاه مناسب پیدا کنید.

جدای از هشدار های بین المللی، اولین هشدار ها از یک حمله قریب الوقوع اتمی احتمالا آژیرهای خطر خواهند بود؛ در غیر این صورت خود انفجار، هشدار دیرهنگامش را به شما اعلام خواهد کرد.   یک نور روشن حاصل از انفجار اتمی، از ده ها کیلومتر دورتر قابل مشاهده خواهد بود. شانس شما برای زنده ماندن در مجاورت و نزدیکی یک انفجار اتمی به صورت بلقوه صفر است، مگر اینکه در هنگام وقوع انفجار در یک پناهگاه بسیار بسیار مقاوم در برابر انفجار پناه گرفته باشید. اگر جند کیلومتر دورتر از محل انفجار قرار داشته باشید، 10 تا 15 ثانیه تا رسیدن موج حرارت ناشی از انفجار و 20 تا 30 ثانیه تا موج ضربت انفجار فرصت خواهید داشت. تحت هیچ شرایطی نباید مستقیما به توپ آتش حاصل از انفجار نگاه کنید. در هنگام روز با آسمان صاف، این امر موجب کوری موقت حتی از فواصل بسیار دور می شود. به هر حال دامنه و شعاع واقعی آسیب های ناشی از انفجار، با توجه به شرایط آب و هوایی، اندازه بمب و ارتفاع انفجار بسیار متغییر خواهد بود.
 

  • اگر نمی توانید پناهگاه مناسب پیدا کنید، بهتر است هر چه سریعتر یک ناحیه فرورفته نسبت به سطح زمین پیدا کنید و با صورت رو به پایین روی زمین دراز بکشید. اگر هیچگونه پناهگاهی پیدا نکردید و هنوز انفجاری رخ نداده است، هر چه سریعتر با کندن زمین در آن پناه بگیرید. در شعاع 8 کیلومتری از انفجار، شما دچار سوختگی درجه 3 خواهید شد. در فاصله 32 کیلومتری از انفجار گرمای حاصله پوست شما را کاملا می سوزاند. جریان بادی که شکل می گرد به تنهایی 960 کیلومتر در ساعت سرعت خواهد داشت و هر کس و هرچیزی که در معرض آن قرار بگیرد با خاک یکسان خواهد شد.
  • اگر هیچ کدام از گزینه های بالا یا زمان کافی در دسترس نبود، آخرین گزینه شما پناه گرفتن در فضای داخلی ساختمان هاست. البته باید با محل وقوع انفجار فاصله کافی داشته باشید تا حرارت و انفجار به ساختمان آسیب جدی وارد نکند. حداقل، پناه گرفتن در ساختمان شما را تا اندازه ای از قرار گرفتن در معرض تشعشعات اتمی حفظ می کند. از پنجره ها فاصله بگیرید و در صورت امکان در اتاقی پناه بگیرید که پنجره نداشته باشد زیرا حتی اگر ساختمان ار محل انفجار فاصله زیادی نیز داشته باشد، موج انفجار باعث شکسته شدن شیشه ها می شود.
  • مواد قابل اشتعال را از خود و همچنین محل پناه گرفتن خود دور کنید. حتی مواد نایلونی یا محصولات نفتی در اثر حرارت ایجاد شده امکان دارد آتش بگیرند. 
4
خطر تشعشعات اتمی را از یاد نبرید.

به یاد داشته باشید که این انفجار اتمی نیست که باعث مرگ و خسارت های جانی بیشمار میشود؛ بلکه این تشعشعات مواد رادیواکتیو پس از انفجار است که عمق فاجعه را تا این حد افزایش می دهد. دو تهدید جدی وجود دارد:

  • تشعشعات بیدرنگ اولیه: این تشعشعات درست در لحظه انفجار پخش می شوند، عمر کوتاهی دارند و مسافت کمی را نیز طی میکنند. هرچند در تسلیحات مدرن اتمی اینگونه فرض شده است که این تشعشعات اتمی باعث مرگ آن تعدادی خواهد شد که در اثر انفجار و گرمای حاصله در همان مسافت زنده مانده اند.
  • تشعشعات پسماند (ریزش اتمی): بعد از یک انفجار هسته ای، مقادیر زیادی ریزش اتمی رخ می دهد. گرد و قبار پخش شده در اتمسفر به صورت خاکستر اتمی یا باران اتمی به پایین میریزد و با خود مواد رادیواکتیو خطرناک را پخش می کند. این ریزش اتمی به دلیل آلوده شدن با دوده سیاه به "باران سیاه" نیز معروف است که بسیار مرگبار است. ریزش اتمی هرچیزی را که با آن برخورد داشته باشد، آلوده می کند. 
  • اگر از انفجار اتمی و تشعشعات اولیه جان سالم به در برده باشید باید به دنبال محافظی در برابر باران سیاه سوزان باشید. 
5
نوع تشعشع رادیو اکتیو را بشناسید.

سه نوع متفاوت تشعشع رادیو اکتیو وجود دارد:

  • ذرات آلفا: این ذرات ضعیفترین نوع ذرات رادیواکتیو هستند که در هنگام حمله به صورت بالقوه تهدیدی محسوب نمی شوند. این ذرات تنها با طی مسافت چند سانتیمتر توسط اتمسفر جذب می شوند. این ذرات تنها در محیط بیرون در صورت بلعیده شدن یا تنفس می توانند باعث مرگ شوند. لباس معمولی استاندارد می تواند از شما در برابر ذرات آلفا محافظت کند.
  • ذرات بتا: این ذرات نسبت به ذرات آلفا سریعترند و می توانند بیشتر نفوذ کنند. قبل از جذب شدن توسط اتمسفر، مسافت حداکثر 10 متر را می توانند طی کنند. قرار گرفتن در معرض ذرات بتا، مرگبار نیست مگر اینکه مدت زمانش طولانی باشد؛ که باعث "سوختگی بتا" (تقریبا به دردناکی آفتاب سوختگی) می شود. ذرات بتا نیز در صورت بلعیده شدن و تنفس مرگبار خواهند بود و پوشیدن بدن می تواند از سوختگی ذرات بتا جلوگیری کند.
  • پرتو گاما: مرگبارترین نوع امواج رادیواکتیو که می تواند نزدیک به یک مایل (حدود 1.5 کیلومتر) مسافت را طی کند و در هر نوع پوشش محافظی نفوذ کند. بنابرین ذرات رادیواکتیو گاما صدمات جدی به اندام های داخلی وارد می کنند.از قرار گرفتن در برابر تشعشع گاما خودداری کنید و در صورت لزوم بیش از 5 دقیقه نباید در معرض پرتوی گاما قرار بگیرید.  اگر در حومه شهر به دور از سر پناه مناسب گرفتار شده اید، در یک غار، کنده درخت یا گودالی پناه بگیرید.
  • RPF واحدی است که نشان می دهد درون یک پناهگاه چند برابر بیشتر از فضای آزاد در برابر امواج رادیو اکتیو از شما محافظت می شود. برای مثال RPF برابر با 300 به این معنی است که در پناهگاه نسبت به بیرون 300 برابر کمتر در معرض امواج رادیو اکتیو قرار می گیرید.
6
پناهگاه خود را از داخل مقاوم سازی کنید.

می توانید از ملات آب و خاک و هر چیز دیگری که در دسترس شما باشد برای افزایش ضخامت دیوار ها از درون پناهگاه اقدام کنید. اگر در گودالی پنهان شده اید یک سقف یا سرپناه برای خودتان درست کنید البته با وسایلی که در دسترس است؛ وقتی لازم نیست خودتان را در معرض تشعشع قرار ندهید. ساخت یک سرپناه از پارچه زخیم و مقاوم مانند پارچه چتر نجات یا چادر می تواند از شما در برابر باران های اتمی محافظت کند اما نه در برابر پرتوی گاما. به طور کلی با تجهیزات ابتدایی به هیچ وجه نمی توان به طور کامل در برابر تمام خطرات تشعشعات اتمی ایمن بود اما می توان خطرات را تا سطح قابل قبولی کاهش داد. لیست زیر میزان مصالح مورد نیاز از مواد مختلف برای کاهش نفوذ مواد رادیواکتیو را تا 1/1000 نشان می دهد:

  • فولاد: 21 سانتی متر
  • سنگ: 70-100  سانتی متر
  • بتن: 66  سانتی متر
  • چوب: 260  سانتی متر
  • خاک: 100  سانتی متر
  • یخ: 200  سانتی متر
  • برف: 600  سانتی متر
7
برای حداقل 200 ساعت (8 تا 9 روز) ماندن در پناهگاه برنامه ریزی کنید.
  • تحت هیچ شرایطی پناهگاه را در 48 ساعت اول ترک نکنید. 
8
آذوقه خود را جیره بندی کنید.

واضح است که برای زنده ماندن باید جیره بندی کنید، در غیر این صورت عاقبت مجبور به ترک پناهگاه و قرار گرفتن در معرض تشعشع می شوید.

  • غذا های فرآوری شده مانند کنسرو ها و بسته بندی های در بسته برای خوردن مناسبند.
  • برای خوردن حیوانات پوست باید به طور کامل جدا شود و از خوردن قلب، کبد و کلیه ها باید خودداری شود. همچنین از خوردن گوشت نزدیک به استخوان پرهیز کنید. مغز استخوان مواد رادیو اکتیو را جذب می کند.
  • گیاهانی که در زیر خاک یا به صورت ریشه رشد می کنند قابل خوردن هستند. مانند سیبزمینی، هویج و ...
  • آب های سطح زمین به دلیل آلودگی ریزش های اتمی، قابل خوردن نمی باشد. برای تامین آب باید از منابع آب زیر زمینی مانند چشمه استفاده کنید.برای استفاده از آب چاه و قنات با ید عدم آلودگی آن اطمینان حاصل کنید. اگر به آب لوله کشی دسترسی دارید، احتمالا نوشیدن این آب می تواند امن باشد. اگر آب قطع شده است باید لوله ها را در بالاترین ارتفاع و پایین ترین ارتفاع باز کنید، تا آب درون لوله به خارج هدایت شود. به عنوان آخرین انتخاب از آب های جاری و روان مانند رودخانه ها و نهر ها بعد از تصفیه استفاده کنید.
  • این مقاله را بخوانید: چگونه آب آلوده را تصفیه کنیم؟
9
تمام بدن خود را بپوشانید.

از کلاه، دستکش، شلوار ضخیم، لباس آستین بلند، عینک (شنا، موتور سواری، اسکی) استفاده کنید. مخصوصا وقتی بیرون هستید برای جلوگیری از "سوختگی بتا" پوشش کامل ضروری است. برای رفع آلودگی ها، لباس هایتان را دائما بتکانید و در صورت امکان با آب بشویید.

10
سوختگی های ناشی از حرارت و تشعشع را درمان کنید.

سوختگی خفیف (سوختگی بتا): این نوع سوختگی ها را تقریبا برای 5 دقیقه در آب سرد فرو ببرید تا درد آن تسکین پیدا کند.
 

  • اگر پوست دچار تاول و ترک خوردگی شد، ابتدا محل را با آب سرد بشویید تا آلودگی ها پاک شوند و سپس با استفاده از یک گاز استریل، بانداژ و نوار زخم محل سوختگی را بپوشانید تا از عفونت آن جلوگیری شود. به هیچ وجه، تاول ها را باز نکنید.
  • اگر پوست دچار تائل و ترکخوردگی نشده باشد، روی آن را نپوشانید، حتی اگر ناحیه زیادی از پوست دچار سوختگی خفیف شده باشد (مثل آفتاب سوختگی). در عوض محل سوختگی را بشویید و روی آن "وازلین" یا "محلول بیکینگ پودر و آب" بزنید.

سوختگی شدید (سوختگی ناشی از حرارت): این نوع سوختگی بیشتر ناشی از حرارت بالای ناشی از انفجار ایجاد می شود و می تواند زندگی فرد را تهدید کند. به همه فاکتورها از جمله کمبود آب، شوک، آسیب به شش ها و عفونت توجه کنید.

  • سوختگی ها را از آلودگی بیشتر محافظت کنید.
  • اگر تکه های لباس روی محل سوختگی را پوشانده اند، انها را ببرید و از روی محل سوختگی جدا کنید. "به هیچ وجه، سعی نکنید لباس هایی که به محل سوختگی چسبیده است یا با بافت پوست ترکیب شده است را جدا کنید. به هیچ وجه سعی نکنید روی محل سوختگی را لباس بکشید و هیچ پماد و مرهمی روی محل سوختگی قرار ندهید."
  • محل سوختگی را با ملایمت تنها با آب بشویید.
  • یک تکه بانداژ یا گاز استریل روی محل سوختگی قرار دهید. اگر ناحیه سوختگی بزرگ بود می توانید به جایش تنها از یک ملاحفه یا پارچه تمیز استفاده کنید. 
  • از شوک احتمالی جلوگیری کنید. شوک به معنی نرسیدن جریان خون کافی به نسوج و اندام های حیاتی بدن است و اگر درمان نشود می تواند مرگبار باشد. این شوک می تواند نتیجه از دست دادن بیش از حد خون، سوختگی عمیق و حتی واکنش به مشاهده جراحات و خونریزی باشد. علائم شوک شامل بیقراری، تشنگی، رنگ پریدگی و ضربان قلب بالا است. عرق کردن حتی ممکن است با پوست و بدن سرد نیز برای فرد اتفاق بیفتد. هرچه شرایط بدتر می شود، تنفس بریده بریده و سریع می شود و نگاه فرد بیجان می شود. برای کمک به فرد آسیب دیده در چنین شرایطی، فرد را به پشت بخوابانید، لباس ها را شل کنید، به فرد تنفس مصنوعی بدهید و ضربان مناسب قلب را با ماساژ سینه حفظ کنید. فراموش نکنید که قوت قلب بدهید و با اعتماد به نفس، سرعت عمل و در عین حال ملایمت، به فرد آسیب دیده کمک کنید. 
11
آماده حملات اتمی بعدی باشید.

به احتمال زیاد این حمله اتمی تنها حمله دشمن نخواهد بود. خود را برای حملات بعدی آماده کنید. تا جای امکان آذوقه، آب، دارو و امکانات پزشکی را تا حد امکان سریع فراهم کنید و در پناهگاه مستقر شوید.

12
تا اعلام وضعیت عادی و رسیدن کمک در پناهگاه منتظر بمانید.

از آنجایی که انفجار اتمی معمولا در نزدیکی مناطق شهری اتفاق نمی افتد، بهتر است هر جایی که هستید، دور از آلودگی ناشی از ریزش اتمی در پناهگاه خود بمانید و در انتظار رسیدن کمک باشید. اگر آنقدر خوش شانس باشید که یکی از وسایل ارتباطی مانند تلویزیون، رادیو و اینترنت و موبایل شما کار کند، بهتر است اخبار را لحظه به لحظه دنبال کنید. گروه های نجات و ننیروهای نظامی عملیات پاکسازی و قرنطینه را هرچه سریعتر بعد از وضعیت عادی جنگی، آغار می کنند.

نکته ها: 
  • تا جای امکان خود را از آلودگی و خطر تشعشع دور نگه دارید. واحد تشعشع "رونتگن" است و یک فرد نرمال با دریافت 100 تا 150 رونتگن دچار بیماری خفیفی می شود که کشنده نیست. اما هنوز احتمال مبتلا شدن به سرطان وجود دارد.

  • اگر چندین انفجار اتمی رخ دهد شما باید از آخرین انفجار همچنان برای 200 ساعت بیشتر در پناهگاه بمانید.

  • حتی بعد از اتمام عملیات جنگی همچنان هرج و مرج و بحران ادامه پیدا میکند. بنابر این تا برقراری کامل نظم در پناهگاه های خود بمانید. 

  • خونسردی خود را از دست ندهید. بسیار مهم است که در چنین شرایطی به دیگران قوت قلب و دلگرمی بدهید و تمرکز خود را برای انجام تصمیمات مهم و حیاتی از دست ندهید.

  • بعد از شنیدن صدای انفجار ندوید، زمان کمی برای پناه گرفتن در برابر گرما و موج انفجار در اختیار دارید.

منابع

دیدگاه

0

دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه خود، وارد سایت شوید یا ثبت نام کنید