چگونه سوختگی را درمان کنیم؟

Hossein Ghahramani's picture
گردآوری و ترجمه
حسین قهرمانی

سوختگی یکی از جراحت های رایج است که ممکن است ناخواسته برای هرکسی رخ دهد. سوختگی های خفیف بدون نیاز به مراقبت پزشکی خاص قابل درمان است. اما سوختگی های شدید و حاد برای جلوگیری از عفونت و کاهش شدت سوزش نیاز به مراقبت های ویژه دارند. سوختگی بر اساس میزان شدت به انواع مختلفی تقسیم می شود. بنابرین آگاهی و تشخیص نوع سوختگی برای تعیین بهترین روش درمان بسیار اهمیت دارد. در این مقاله انواع سوختگی و روشهای درمانی مناسب به صورت گام به گام ذکر شده است.

بخش اول: تشخیص نوع سوختگی
1
سوختگی درجه اول (درجه یک)

حداقل شدت سوختگی که می تواند رخ دهد. این نوع سوختگی تنها شامل لایه بیرونی پوست می شود که باعث قرمزی پوست و درناکی محل سوختگی خواهد شد. آفتاب سوختگی نمونه ای از سوختگی درجه اول است. 

2
سوختگی درجه دوم (درجه دو)

این نوع سوختگی بسیار دردناک تر از سوختگی درجه اول است و معمولا با تورم و تاول همراه است. آفتاب سوختگی شدید و ریختن مایعات داغ مانند آب جوش یا چای می توانند نمونه هایی از سوختگی درجه دوم باشند. تاول ها زرد رنگ هستند و با شکل گیری پوست جدید در لایه زیرین، به خودی خود خواهند ترکید. محل سوختگی درجه 2 که بر اثر تابش خورشید ایجاد شده باشد ممکن است متورم نشود. سوختگی درجه دوم زمانی رخ می دهد که "اپیدرمیس" (epidermis) یعنی لایه بیرونی پوست کاملا دچار سوختگی می شود و سوختگی به "درمیس" (dermis) لایه دوم پوست می رسد.

3
سوختگی درجه سوم (درجه سه)

سوختگی بسیار شدید که در آن تمامی لایه های پوست کاملا دچار سوختگی می شوند و به لحاظ ساختاری از بین می روند؛ سوختگی گاهی به نسوج و بافت های زیرین نیز می رسد. سوختگی درجه سوم  ممکن است در ظاهر چرمی یا لاشه مانند و گاهی همچون مومی سفیدرنگ به نظر برسد. ممکن است در این نوع سوختگی به رشته های عصبی زیر پوست نیز آسیب وارد شود که باعث کرختی و بی حسی در آن ناحیه می شود. 

4
سوختگی درجه چهارم (درجه چهار)

در این سوختگی، تمام لایه های پوست کاملا دچار سوختگی می شوند و از بین می روند و بافت های داخلی مانند ماهیچه، اعصاب و استخان نیز دچار سوختگی می شود. با توجه به میزان وسعت آسیب به اعصاب ممکن است به طور کلی در آن ناحیه هیچ چیزی احساس نکنید. جراحت های ناشی از برق گرفتگی با ولتاژ بالا و تماس طولانی مدت با شعله آتش می توانند نمونه هایی از سوختگی درجه چهارم باشند. محل سوختگی به لحاظ ظاهری سیاه و زغالی و گاها فرورفته خواهد بود.  

5
سوختگی شیمیایی

بیشتر سوختگی های شیمیایی بر اثر مواد اسیدی و قلیایی رایج رخ می دهند. این سوختگی به لحاظ ظاهری به دلیل تجزیه پیوندهای شیمیایی پروتئین پوست، در رنگ های خاکستری تا قهوه ای ظاهر می شوند.
 سوختگی های شیمیایی عمیقتر از آنچیزی هستند که در ابتدا به نظر می آید و این به این معنی است که جراحت ادامه دارد. تعیین درجه آسیب های وارده به بافت های بدن نیز به دلیل افزایش عمق جراحت بعد از 13 تا 24 ساعت بعد، بیشتر طول خواهد کشید.

بخش دوم: درمان سوختگی های خفیف
1
سوختگی خفیف چیست.

سوختگی های درجه اول و درجه دوم که ابعادی کمتر از 8 سانتی متر داشته باشند به عنوان سوختگی های خفیف شناخته می شوند. این نوع سوختگی ها با کمترین مراقبت خیلی سریع بهبود پیدا می کنند. گام های پیش رو را برای درمان سوختگی های خفیف دنبال کنید.

2
محل سوختگی را برای 10 تا 15 دقیقه با آب سرد خنک نگه دارید.

 اگر آب شیر به اندازه کافی خنک نیست محل سوختگی را درون یک ظرف آب سرد (نه خیلی سرد) قوطه ور کنید. یخ را به طور مستقیم روی محل سوختگی قرار ندهید زیرا باعث آسیب بیشتر به بافت های پوست می شود.

3
در سوختگی های بسیار خفیف، محل را باندپیچی نکنید.
  • باندپیچی باعث قطع جریان هوا می شود و در بهبود سوختگی تاخیر ایجاد می کند.
     
4
در سوختگی های درجه دوم محل را پانسمان کنید.

محل سوختگی را به طوری که خیلی فشار وارد نکند با چند باند گاز استریل با ملایمت بپوشانید. این کار باعث می شود محل سوختگی از کثیفی، گرد و خاک و آلودگی و در نهایت از عفونت در امان بماند.

  • قبل از پانسمان دست هایتان را بشویید و پانسمان را هر روز عوض کنید. هنگام پانسمان محل را با ملایمت بشویید و با گاز استریل جدید محل را با ملایمت ببندید.
  • برای تسکین درد و جلوگیری از عفونت می توانید مقداری پماد سوختگی یا ژل آلوورا روی محل سوختگی بمالید. ممکن است پماد باعث تحریک و خارش محل شود که در این صورت بهتر است استفاده از پماد را متوقف کنید.
  • از پماد های خانگی، خمیردندان، سفیده تخم مرغ و ... استفاده نکنید زیرا ممکن است باعث عفونت محل سوختگی شود.
5
مسکن مصرف کنید.

هرگونه مسکنی که بدون نیاز به نسخه بتوان از داروخانه تهیه کرد در تسکین درد مؤثر خواهد بود. این مسکن ها شامل آسپیرین، استامینوفن، ایبوپروفن و نپروکسین می شوند. 

6
مراقب نشانه های عفونت باشید.

عفونت خیلی به ندرت اتفاق می افتد اما اگر محل سوختگی تاول زده باشد احتمالش وجود دارد.

بخش سوم: درمان سوختگی های شدید
1
سوختگی شدید چیست.
  • سوختگی درجه دوم که ناحیه وسیعی را شامل شود.
  • سوختگی های درجه سوم و چهارم و سوختگی های عمده روی صورت، دست، پا، کشاله ران و مفصلهای بزرگ، همگی باید تحت عنوان سوختگی های شدید درمان شوند.
  • سوختگی های شدید باید هرچه سریعتر تحت مراقبت های ویژه پزشکی قرار بگیرند.

​​گام های زیر را جهت مراقبت های اولیه پیش از رسیدن به پزشک دنبال کنید.

2
فورا با اورژانس تماس بگیرید.
3
لباس یا مواد دیگری که در اثر سوختگی به محل چسبیده اند را جدا نکنید.

جدا کردن لباس از محل سوختگی احتمال دارد باعث خونریزی شود. به هر حال چیزهای دیگری که به محل سوختگی نچسبیده باشند مانند زیورآلات،لباس های سالم و ... را می توانید برای اینکه به محل سوختگی فشار وارد نکند از مجروح جدا یا دور کنید. 

4
محل سوختگی را با گاز استریل خنک و مرطوب بپوشانید.

این کار باعث کاهش حرارت محل سوختگی می شود. یه یاد داشته باشید که نباید از یخ استفاده کنید و همچنین نباید محل سوختگی را برای مدت طولانی در تماس با آب سرد قرار دهید.

5
خود را برای کمک به مجروح در صورت بروز شوک و تشنج آماده کنید.

علائم شوک و تشنج را زیر نظر داشته باشید: ضعف، تپش قلب، پوست سرد و مرطوب، گیجی یا بیهوشی، حالت تهوع.

6
در صورت امکان محل سوختگی را بالاتر از قلب قرار دهید.
  • این عمل احتمال بروز تشنج یا شدت آن را کاهش می دهد.
     
7
تا رسیدن اورژانس در کنار مجروح بمانید.
نکته ها: 
  • برای سوختگی های شدید تنها از آب تمیز، خالص و سرد یا محلول سالین (سرم نمکی) استفاده کنید. همچنین برای پوشش محل سوختگی از گاز استریل یا پارچه های بسیار تمیز بدون الیاف چسبنده استفاده کنید.

  • قبل از تماس یا پانسمان محل سوختگی دست خود را کاملا بشویید یا در صورات امکان از دستکش استریل استفاده کنید.

  • هرگز تاول های پوست را نترکانید. این کار باعث افزایش احتمال عفونت می شود.

  • توجه داشته باشید که سوختگی های درجه پنجم و ششم هم وجود دارند که تشخیص آنها تنها توسط متخصصین امکان پذیر خواهد بود.

  • افرادی که به دلیل سوختگی درجه سوم به بالا دچار جراحت شده اند لازم است که  توسط آمبولانس به بیمارستان منتقل شوند.

  • هنگام پانسمان و درمان سوختگی های شدید از لوسیون، کرم، روغن، کره، گریس یا هرگونه پماد دیگری استفاده نکنید. زیرا برداشتن این مواد از روی پوست مداوای متخصصین را به تاخیر می اندازد. 

  • درمان سوختگی های شدید نیاز به مراقبت های مناسب پزشکی دارد و درمان آن به خودی خود یا توسط اشخاص غیر حرفه ای امکان پذیر نمی باشد. در این موارد هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید.

منابع

دیدگاه

0

دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه خود، وارد سایت شوید یا ثبت نام کنید